W ramach odpowiedzialności cywilnej wyróżnia się odpowiedzialność deliktową (art. 415 i następne kodeksu cywilnego) lub odpowiedzialność kontraktową (art. 471 i następne kodeksu cywilnego).
Podstawą prawną dochodzenia roszczenia o naprawienie szkody z tytułu czynu niedozwolonego, polegającego na popełnieniu przez lekarza lub placówkę medyczną błędu medycznego jest art. 415 kodeksu cywilnego.
W doktrynie prawa cywilnego wskazuje się następujące przesłanki odpowiedzialności cywilnej za błąd lekarza, dające podstawę do dochodzenia odszkodowania:
- wina
- szkoda
- adekwatny związek przyczynowy pomiędzy zawinionym postępowaniem lekarza a szkodą.
Wyróżnia się dwie postaci winy – umyślną i nieumyślną (niedbalstwo, lekkomyślność). W świetle praw cywilnego winę można przypisać w sytuacji, gdy istnieją podstawy do negatywnej oceny zachowania z punktu widzenia tak obiektywnego, jak również subiektywnego. Błąd w sztuce medycznej jest elementem obiektywnym winy lekarza wykonującego czynności medyczne. Konieczny jest jeszcze element subiektywny, aby można było przypisać lekarzowi winę, jest to lekkomyślność lub niedbalstwo.
Szkoda to powstała wbrew woli poszkodowanego różnica pomiędzy jego obecnym stanem majątkowym a stanem, jaki zaistniałby, gdyby nie doszło do zaistnienia zdarzenia powodującego szkodę. Szkoda może mieć charakter majątkowy, ale również niemajątkowy.
Z punktu widzenia ustalenia odpowiedzialności cywilnej istotną rolę pełni wykazanie związku pomiędzy zdarzeniem a szkodą pacjenta. Sad Najwyższy w wyroku z 17.06.1969 r., II CR 165/69 stwierdził, że „Istnienie takiego związku, gdy chodzi o zdrowie ludzkie nie może być absolutnie pewne, to też do przyjęcia go wystarcza, gdy jest on ustalony z dostateczną dozą prawdopodobieństwa”.
Z perspektywy profesjonalnego pełnomocnika prowadzenie sprawy o dochodzenie roszczeń o naprawienie szkody z tytułu czynu niedozwolonego wymagają nie tylko znajomości przepisów, ale również umiejętności analizy dokumentacji medycznej oraz współpracy ze specjalistami.